Nâng cao cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao trên không gian mạng

I. CÁC PHƯƠNG THỨC, THỦ ĐOẠN LỪA ĐẢO MỚI TINH VI
Tội phạm công nghệ cao thường lợi dụng sự thiếu hiểu biết và lòng tốt, sự lo lắng hoặc nhu cầu tài chính của người dân để thực hiện hành vi phạm tội. Dưới đây là một số thủ đoạn phổ biến hiện nay:
1. Giả mạo cơ quan Công an, Tòa án, Viện kiểm sát,..
- Mô tả chi tiết hành vi: Kẻ gian gọi điện thoại bằng số lạ, thường sử dụng ứng dụng Deepfake hoặc Voice over IP (VoIP) để giả mạo khuôn mặt,  giọng nói và hiển thị số điện thoại trùng khớp với các cơ quan Nhà nước. Chúng thông báo nạn nhân dính líu đến đường dây phạm tội nghiêm trọng (ma túy, rửa tiền) và yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân để "xác minh", chuyển tiền vào "tài khoản phong tỏa" để "chứng minh vô tội" hoặc yêu cầu cài đặt phần mềm giám sát (App độc hại) để "theo dõi điều tra".
- Dấu hiệu nhận biết: 
+ KHÔNG làm việc trực tiếp, mà luôn yêu cầu người dân làm theo hướng dẫn qua điện thoại.
+ Sử dụng giọng điệu đe dọa, tạo áp lực tâm lý buộc người dân phải làm theo ngay lập tức.
+ Yêu cầu tuyệt đối giữ bí mật và cấm kể với ai.
2. Lừa đảo "Việc làm tại nhà" – Cộng tác viên online
- Mô tả chi tiết hành vi: Tuyển dụng qua các kênh mạng xã hội với mức thu nhập khủng (500K - 1 triệu/ngày) cho các công việc nhẹ nhàng như: Đặt đơn ảo, đánh giá 5 sao, theo dõi video, xem quảng cáo... Sau khi nạn nhân làm các nhiệm vụ nhỏ và được trả tiền, chúng yêu cầu tham gia các gói nhiệm vụ lớn hơn, buộc nạn nhân phải chuyển một khoản tiền lớn (tiền cọc, tiền bảo đảm) để được nhận nhiệm vụ và hứa hẹn hoàn trả cùng hoa hồng.
- Dấu hiệu nhận biết: 
+ Công việc quá dễ dàng nhưng lại có thu nhập quá cao (bất thường).
+ Luôn yêu cầu nạn nhân chuyển tiền trước (đặt cọc) để hoàn thành nhiệm vụ.
+ Thường hoạt động trong các nhóm kín trên Zalo/Telegram.
3. Lừa đảo đầu tư tài chính, sàn giao dịch giả
- Mô tả chi tiết hành vi: Lôi kéo người dân tham gia các dự án đầu tư "siêu lợi nhuận", "bao lời" về chứng khoán, tiền ảo, ngoại hối trên các ứng dụng/website không chính thống. Kẻ lừa đảo đóng vai trò "chuyên gia" hoặc "người thành công" để hướng dẫn. Ban đầu nạn nhân thấy lợi nhuận, nhưng khi nạp số tiền lớn, chúng sẽ báo lỗi hệ thống, yêu cầu nộp thêm "phí rút tiền" hoặc khóa tài khoản.
- Dấu hiệu nhận biết: 
+ Đầu tư có lợi nhuận cam kết quá cao (10-30% mỗi ngày/tuần).
+ Yêu cầu nạp tiền vào các tài khoản cá nhân không phải tài khoản công ty chính thức.
+ Không có giấy phép hoạt động hợp pháp tại Việt Nam (Tra cứu tại Ủy ban Chứng khoán Nhà nước).
4. Chiếm đoạt tài khoản và lừa mượn tiền (Hack Zalo, Facebook)
- Mô tả chi tiết hành vi: Kẻ gian gửi các đường link chứa mã độc qua tin nhắn (ví dụ: "Bình chọn cho cháu", "Đăng ký nhận quà", "Tặng thẻ game"). Khi người dùng bấm vào và nhập thông tin cá nhân, tài khoản sẽ bị chiếm quyền kiểm soát. Sau đó, chúng nhắn tin cho bạn bè, người thân của nạn nhân để vay tiền khẩn cấp hoặc báo tin đang gặp tai nạn, cần chuyển tiền gấp.
- Dấu hiệu nhận biết: 
+ Tin nhắn viết tắt, cộc lốc, không đúng giọng văn của người thân.
+ Yêu cầu chuyển tiền ngay lập tức và không thể nghe máy vì lý do khẩn cấp.
+ Tài khoản đã bị thay đổi ảnh đại diện hoặc tên (ít phổ biến hơn).

II. HƯỚNG DẪN XỬ LÝ KHI GẶP TÌNH HUỐNG LỪA ĐẢO
1. Nguyên tắc vàng – “3 KHÔNG”
- KHÔNG cung cấp thông tin bảo mật: Tuyệt đối giữ bí mật mã PIN, mã OTP, mật khẩu đăng nhập ngân hàng. Không cung cấp các thông tin này cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng.
- KHÔNG làm theo hướng dẫn của người lạ qua điện thoại: Tuyệt đối không nghe theo lời các đối tượng gọi điện tự xưng là cơ quan chức năng (Công an, Tòa án, Viện kiểm sát) đòi nợ, thông báo phong tỏa tài khoản, hoặc yêu cầu chuyển tiền để "phục vụ điều tra", "nộp phí", "đặt cọc" hoặc "xác minh".
- KHÔNG cài đặt, bấm vào đường link lạ: Không cài đặt bất kỳ phần mềm lạ, ứng dụng không rõ nguồn gốc nào được gửi qua tin nhắn hay liên kết lạ. Chỉ đăng nhập tài khoản ngân hàng, thông tin cá nhân trên các ứng dụng (App) chính thức hoặc Website chính thức của ngân hàng/cơ quan nhà nước. Tuyệt đối không bấm vào các link gửi qua tin nhắn SMS, Zalo không rõ nguồn gốc.
2. Hành động khẩn cấp khi nghi ngờ bị lừa đảo
- Nếu đang giao dịch chuyển tiền: Ngay lập tức gọi điện thoại đến ngân hàng để yêu cầu khóa khẩn cấp giao dịch và tài khoản.
- Khi nhận được tin nhắn hay cuộc gọi nghi vấn (mượn tiền, đe dọa...), cần bình tĩnh kiểm chứng qua số điện thoại hotline của cơ quan đơn vị đó, hoặc đến trực tiếp cơ quan chức năng gần nhất để được hỗ trợ.
- Định kỳ thay đổi mã PIN, mật khẩu đăng nhập E-banking. Đặc biệt, phải đăng xuất khỏi tài khoản ngân hàng ngay sau khi hoàn thành phiên giao dịch.
- Thường xuyên kiểm tra biến động số dư và lịch sử giao dịch để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường. Nếu thấy bị trừ tiền vô lý, hãy liên hệ ngân hàng khóa thẻ ngay lập tức.
- Chủ động cập nhật, theo dõi các khuyến cáo về an ninh trật tự từ cơ quan chức năng qua các kênh tin tức chính thống (Báo đài, Cổng thông tin điện tử).
- Nếu bị chiếm quyền tài khoản mạng xã hội: Ngay lập tức thông báo cho những người thân quen qua kênh khác (điện thoại, tin nhắn SMS) để họ cảnh giác và không chuyển tiền. Sau đó, tìm cách khôi phục lại tài khoản theo hướng dẫn của nhà cung cấp dịch vụ (Facebook, Zalo).

LƯU Ý ĐẶC BIỆT: BẢO VỆ NGƯỜI CAO TUỔI

Người cao tuổi thường là mục tiêu tấn công chính của tội phạm mạng do ít tiếp xúc với công nghệ và tâm lý lo sợ.
Cơ quan Công an đặc biệt khuyến cáo: Các gia đình có người cao tuổi cần THƯỜNG XUYÊN nhắc nhở, hướng dẫn các cụ cách nhận biết cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo. Hãy dặn dò ông bà, cha mẹ: "Nếu ai gọi điện thoại nói liên quan đến tiền nong hay Công an, hãy cúp máy và gọi ngay cho con cháu."

Mọi trường hợp nghi ngờ hoặc đã bị lừa đảo, hãy giữ lại các bằng chứng (số điện thoại, tin nhắn, số tài khoản) và nhanh chóng liên hệ qua số điện thoại của Ban chỉ huy Công an xã:

1. Trung tá Vũ Thành Bắc - Trưởng CAX - SĐT: 0965242345

2. Thiếu tá Trang Minh Cảnh - Phó Trưởng CAX - SĐT: 0902949991

3. Trung tá Hoàng Minh Chuyên - Phó Trưởng CAX - SĐT: 0973228579

4. Trung tá Phạm Thanh Tú - Phó Trưởng CAX - SĐT: 0913850955

5. Trung tá Lương Minh Tuấn - Phó Trưởng CAX - SĐT: 0909860382

6. Trung tá Dương Văn Minh - Phó Trưởng CAX - SĐT: 0918065146

Cùng chung tay phòng ngừa, bảo vệ tài sản của chính mình và cộng đồng!